احتمال کودتا در عربستان سعودی



یکی از فعالان تویتری بسیار معروف در عربستان سعودی پیش بینی کرد که ملک سلمان در اقدامی بی سابقه در این کشور طی چند روز آینده به نفع فرزندش محمد کناره گیری کند و امور مملکت را به وی بسپارد.

گو اینکه این توییت یک احتمال از "مجتهد"، که برخی وی را عضوی از خاندان حاکم عربستان می دانند، بیش نیست اما اگر به یاد داشته باشیم که یک منبع در کاخ سلطنی عربستان چند روز پیش برای یک نشریه آمریکایی، پیش بینی کرده که این جابجایی ممکن است در سپتامبر اعلام گردد و ماجرای تغییرات گسترده در تشکیلات امنیتی ونظامی عربستان را نیز در نظر داشته باشیم، خیلی سخت نیست که پیش بینی کنیم عربستان سعودی این روزها آبستن اتفاقات بسیار پر چالش می باشد.

ملک عبد العزیز بن سعود بنیانگذار نسل سوم پادشاهی در عربستان سعودی وصیت کرده بود که فرزندانش به نوبت بر اساس بزرگتر به کوچکتر بعد از وی پادشاه شوند.

تا به حال هم روال در عربستان سعودی به همین منوال بوده اما همیشه این بحث مطرح بود که پس از آخرین فرزند ملک عبد العزیز چه کار باید کرد؟

آیا فرزند ارشد آخرین پادشاه شاه شود، یا اینکه نوه ارشد ملک عبد العزیز و یا اینکه فرزند اولین پادشاه از نسل ملک عبد العزیز.

با توجه به اینکه این ماجرا بسیار پیچیده بود ووراهکاری که همه را قانع کند وجود نداشت همیشه پادشاه های مختلف ماجرا را به آینده موکول می کردند و راه حلی برای این چالش ارائه نمی دادند.

با بزرگتر شدن خاندان سعودی و گسترش نفوذ شاهزاده های این خاندان چالش به بهمنی تبدیل شده که میتواند کل کشور را ویران کند و در واقع ملک سلمان مجبور بود در دوران خود تصمیمی برای حل این بحران اتخاذ کند.

دیگر بر کسی پوشیده نیست که تصمیم وی ادامه خاندان از نسل ملک سلمان است.

علیرغم اینکه هنوز فرزندانی از ملک عبد العزیز زنده می باشند وطبق وصیت موسس خاندان آنها برای رسیده به عرش اولاتر هستند، از همان لحظه اول که ملک سلمان به قدرت رسید معلوم بود که وی چنین تصمیمی گرفته اما با توجه به فضای داخلی موجود بسیاری منتظر بودند تا دوران وی به سر آید و سپس به دعوا با یکدیگر بپردازند.

طی چند سال اخیر هم ملک سلمان تلاش کرد به اشکال مختلف راه فرزند خود محمد برای رسیدن به جایگاه پادشاهی باز کند و بیش از نیمی از دارایی عربستان سعودی را در این راستا خرج کرد.

شاهزاده محمد بن سلمان هم تلاش کرد با پیروزی در جنگ یمن و یا پیروزی در فضای سیاسی بین المللی بر علیه ایران و یا… جایگاهی محکم درون عربستان سعودی برای خود کسب کند اما همه این نقشه ها بی نتیجه ماند و به همین دلیل نیم دیگر باقیمانده از دارایی عربستان سعودی را نزد رئیس جمهوری جدید تاجر مسلک ایالات متحده گرو گذاشت تا برای رسیدن به این منصب از وی حمایت کند.

ملک سلمان با حمایت ایالات متحده تمام شاهزاده ها وارکان قدرتی را که می توانستند خطری برای حکومت فرزندش ایجاد کنند را به اشکال مختلف کنار زد و امروزه زمینه برای به قدرت رسیدن شاهزاده محمد بن سلمان فراهم است.

حال نکته اصلی این است که آیا باید صبر کرد شاهزاده محمد بن سلمان پس از ملک سلمان به عرش پادشاهی برسد و یا اینکه سریعتر این جابجایی انجام شود.

با توجه به اینکه زیر پای آقای ترامپ در ایالات متحده بسیار لغزان است هر روز این احتمال می رود که ترامپ استیضاح و برکنار گردد و یا اینکه لابی های قدرت در ایالات متحده تصمیمات وی را خنثی کنند، اهمیت تصمیم گیری برای آینده عربستان سعودی در دوران حیات ملک سلمان دو چندان می شود.

به عنوان مثال در ماجرای درگیری اخیر میان عربستان سعودی و قطر ترامپ شش دانگ طرف عربستان سعودی را گرفت اما لابی های قدرت در ایالات متحده تصمیم وی را خنثی کردند و روز گذشته وزیر امور خارجه ایالات متحده به کشورهای محاصره کننده قطر دستور داد تا محاصره را رفع کنند، وهمین نشان می دهد که ترامپ در ایالات متحده فاعل ما یشاء نیست و توافق با وی بسیار شکننده است.

با این شرایط هر لحظه ممکن است نقشه ها و تصمیمات ملک سلمان و فرزندش بر هم بخورد و باید برای تسریع بخشیدن به این ماجرا تصمیمی گرفته شود.

مضاف بر این هیچ تضمینی وجود ندارد که پس از ملک سلمان روند انتقال قدرت به آرامی انجام گردد و شاهزاده های متمول و مقتدر عربستان سعودی این انتقال قدرت را بپذیرند.

همچنین مشکل دیگری که عربستان با آن مواجه است نارضایتی یک سوم جمعیت عربستان سعودی که شیعیان این کشور هستند از حکومت وهابی ها بر عربستان همچنین نارضایتی تندرو های وهابی از احتکار قدرت و اموال کشور توسط خاندان آل سعود و همچنین تلاش برخی از جوانان برای تغییر نظام حکومتی به چیزی مشابه نظام های مردم سالار حاکم بر دیگر کشورها است.

نیروهای امنیتی و انتظامی و نظامی که هر کدام به شاهزاده ای از شاهزاده های سعودی وفادار هستند نیز خطر دیگری هستند که انتقال نرم قدرت را تهدید می کنند و علیرغم اینکه شاهزاده محمد بن سلمان تلاش کرد با فرستادن اینان به جبهه های جنگ با یمن آنها را از پایتخت دور نگاه دارد اما هنوز درون عربستان سعودی نیروهایی حضور دارند که هر لحظه ممکن است خطری برای تخت و تاج ایجاد کنند.

به این ترتیب هم ممکن است بزودی ملک سلمان کودتایی بر علیه خاندان حاکم انجام دهد و کار خود را در حین حیات خود به اتمام برساند و فرزندش را به تخت پادشاهی برساند و یا اینکه برخی شاهزاده ها و یا نیروهای دیگر مقتدر در این کشور اقدام به کودتا کنند و وی و فرزندش را از قدرت برکنار کنند.

اگر هم ملک سلمان صبر کند تا روند انتقال قدرت به بعد از او موکول گردد هیچ تضمینی وجود ندارد که شاهزاده های دیگر اجازه دهند روند انتقال قدرت بدون کودتایی درونی انجام گردد.


حال باید نشست و دید کدام کودتای خود را قبل از دیگری انجام می دهند.

Comments